خلاصه ی کلیدی:
· آزمایش های مربوط به دیابت نوع ۲منجر به کشف فواید قلبی و کلیوی مهارکننده های SGLT2 شد.
· ممکن است روزی از SGLT2ها به عنوان درمان های پیشگیرانه برای بیماری هایی مانند نقرس و آپنه خواب استفاده شود.
12 اوت ۲۰۲۵ - مهارکننده هایSGLT2 که در ابتدا به عنوان داروهای کاهش دهنده قند خون طراحی شده بودند، اکنون فوایدی در سراسر طیف سلامت قلبی، کلیوی و متابولیک ارائه می دهند و ممکن است در آینده برای درمان بیماری های دیگر نیز مورد استفاده قرار گیرند.
دکتر سیلویو اینزوکی، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه ییل، توضیح داد که چگونه مهارکننده های SGLT2 از داروهایی صرفاً برای کاهش HbA1c در دیابت نوع ۲ به داروهایی برای کاهش خطر رویدادهای قلبی عروقی شدید، نارسایی قلبی و بیماری مزمن کلیوی تبدیل شدند. تحقیقات اخیر نشان می دهد که این داروها ممکن است در بیماری هایی فراتر از حوزه قلبی-کلیوی-متابولیک نیز مؤثر باشند.
او در کنفرانس علمیHeart in Diabetes ، گفت: «ما می توانیم درباره امکان بازنگری در کاربرد این داروها برای بیماری هایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی، پیشگیری از هایپرکالمی، نقرس، پیشگیری از سنگ کلیه و حتی پیشگیری از آپنه انسدادی خواب صحبت کنیم».
فواید قلبی و کلیوی
نتایج مطالعه EMPA-REG Outcome که در سال ۲۰۱۵ در مجلهNew England Journal of Medicine منتشر شد، نخستین شواهد را از فواید دارویempagliflozin (با نام تجاری Jardiance از شرکت Boehringer Ingelheim) در کاهش خطر رویدادهای قلبی عروقی شدید، مرگ قلبی و بستری شدن به دلیل نارسایی قلبی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ارائه داد.
مطالعات بیشتری در این زمینه انجام شد و نتایج مشابهی به دست آمد. در یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز منتشر شده در مجلهThe Lancet Diabetes & Endocrinology در سال ۲۰۲۴، مشخص شد که SGLT2ها در مقایسه با دارونما خطر نارسایی قلبی یا مرگ قلبی را کاهش می دهند (نسبت خطر: 0.78؛ فاصله اطمینان 95٪: 0.75 تا 0.82).
مطالعات متعددی نیز فواید SGLT2ها را در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی یاCKD بررسی کرده اند. در یک متاآنالیز مشترک از ۱۳مطالعه که در سال ۲۰۲۲در مجلهThe Lancet منتشر شد، مشخص شد که SGLT2ها خطر پیشرفت بیماری مزمن کلیوی(HR=0.63؛ فاصله اطمینان 95٪: 0.58 تا 0.69) و آسیب حاد کلیوی(HR=0.77؛ فاصله اطمینان 95٪: 0.7 تا 0.84) را در مقایسه با دارونما کاهش می دهند.
دکتر اینزوکی گفت: «SGLT2ها از یک ابزار تحقیقاتی تا داروهایی نسبتاً متوسط برای کاهش قند خون، اکنون به یک ستون درمانی برای نارسایی قلبی و بیماری کلیوی تبدیل شده اند».
مهارکننده های SGLT2و دیابت نوع ۱
مطالعات دیگری نیز نشان داده اند که SGLT2ها می توانند برای بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱مفید باشند. در یک مرور منتشر شده در مجله Endocrine Practice در سال ۲۰۲۴، مشخص شد که SGLT2ها به طور قابل توجهی HbA1c، وزن بدن و دوز روزانه انسولین را در مقایسه با دارونما کاهش می دهند. همچنین زمان در محدوده قند خون مطلوب در بیشتر مطالعات بهبود یافته بود.
با وجود این فواید، دکتر اینزوکی گفت که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) هنوز هیچ یک از داروهای مهارکننده ی SGLT2را برای دیابت نوع ۱تأیید نکرده است، زیرا نگرانی هایی درباره خطر کتواسیدوز دیابتی(DKA) وجود دارد. همان طور که قبلاً گزارش شده بود، FDAاز تأیید داروهای dapagliflozin ( Farxigaاز AstraZeneca) وsotagliflozin ( Zynquistaاز Lexicon) برای کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱خودداری کرد. نرخ بالای DKA یکی از عوامل اصلی مخالفت کمیته مشورتی داروهای غدد درون‌ریز و متابولیک FDA با تأیید sotagliflozin برای دیابت نوع یک وCKD در جلسه ای ماه نوامبر بود.
در یک بررسی واقعی از داده ها که در سال ۲۰۲۳در مجله Diabetologia منتشر شد، مشخص شد که مهارکننده های SGLT2 فواید قلبی و کلیوی برای بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱در اروپا دارند، از جمله کاهش خطر بستری شدن (RR = 0.6)، نارسایی قلبی(RR = 0.4) و بیماری مزمن کلیوی(RR = 0.5).با این حال، خطرکتواسیدوز دیابتی(RR = 2.1) و عفونت های دستگاه ادراری(RR = 2.3) در میان کاربران SGLT2 نسبت به افراد غیرمصرف کننده بیشتر بود.
دکتر اینزوکی گفت: یک مطالعه جدید در کانادا در حال انجام است که اثر ۲۰۰ میلی گرمsotagliflozin را در مقایسه با دارونما در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱و بیماری کلیوی دیابتی متوسط تا پیشرفته بررسی می کند. این مطالعه تغییر در نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی را ارزیابی خواهد کرد و شامل برنامه ای برای کاهش خطر DKA خواهد بود.
او افزود:«SGLT2ها، HbA1c را کاهش می دهند، زمان در محدوده ی قند خون هدف را افزایش می دهند، وزن و دوز انسولین را پایین می آورند و اکنون در این جمعیت مهم از بیماران دوباره مورد بررسی قرار گرفته اند».
آینده ی مهارکننده‌های SGLT2
ممکن است در آینده کاربردهای بیشتری برای مهارکننده هایSGLT2 تعریف شود. داده های یک متاآنالیز منتشرشده در مجلهAmerican Journal of Cardiology نشان داد که SGLT2ها در مقایسه با داروهای GLP-1 خطر فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش می دهند(RR = 0.76). همچنین، یک متاآنالیز از شش مطالعه منتشر شده در مجله Circulation نشان داد که SGLT2ها خطر هایپرکالمی شدید را در مقایسه با دارونما کاهش می دهند(RR = 0.84).
در آینده ممکن است از SGLT2ها برای درمان بیماری هایی خارج از حوزه قلبی-کلیوی-متابولیک نیز استفاده شود. داده های منتشر شده در مجلهDiabetes, Obesity and Metabolism در سال ۲۰۲۱ نشان داد که بزرگسالانی کهempagliflozin دریافت کردند، در مقایسه با دارونما، خطر کمتری برای ابتلا به نقرس داشتند(HR = 0.67).همچنین، داده های مطالعه EMPA-REG Outcome نشان داد که empagliflozin خطر آپنه انسدادی خواب را در مقایسه با دارونما کاهش داد(HR = 0.48).
دکتر اینزوکی گفت: مطالعات بیشتری در حال بررسی اثر SGLT2ها در شرایطی مانند پیش دیابت، رتینوپاتی دیابتی، کبد چرب، زوال عقل، بیماری انسدادی مزمن ریه، دژنراسیون ماکولا و بستری شدن به دلایل مختلف هستند.
او در پایان گفت: «شاید روزی بتوانیم این داروها را با ایمنی بالا در دیابت نوع ۱و حتی در بیماری های دیگر نیز استفاده کنیم».
منبع:
https://www.healio.com/news/endocrinology/20250613/reimagining-sglt2s-for-new-uses-in-and-beyond-cardiorenalmetabolic-health